काठमाडौं— भारत केरलाको तट नजिकै लाइबेरियाको झण्डा भएको कार्गो जहाज एमएससी एल्सा ३ डुबेको छ। यससँगै ठूलो मात्रामा तेल चुहावट भएको र खतरनाक सामग्रीहरू रहेकाले गम्भीर वातावरणीय चुनौती खडा भएको छ। यद्यपि, भारतीय तटरक्षक बल र भारतीय नौसेनाको संयुक्त प्रयासमा जहाजमा सवार सबै २४ जना चालक दलका सदस्यको सकुशल उद्धार गरिएको छ।

आइतबार जेठ ११ गते, ६४० कन्टेनर बोकेको उक्त जहाज कोचीबाट करिब ३८ नटिकल माइल दक्षिणपश्चिममा दुर्घटनाग्रस्त भएको हो। तीमध्ये १३ वटा कन्टेनरमा खतरनाक सामग्री र १२ वटामा क्याल्सियम कार्बाइड रहेको थियो। जहाज विझिंजमबाट कोचीतर्फ गइरहेको बेला अघिल्लो दिन एउटा होल्डमा पानी पसेपछि २६ डिग्रीसम्म ढल्किएको थियो र अन्ततः डुबेको हो।

संकटको सूचना पाउनासाथ तत्काल कारबाही गर्दै भारतीय तटरक्षक बलले २१ जना चालक दलका सदस्यलाई शनिबार नै उद्धार गरेको थियो। बाँकी रहेका तीन जना, जसमा जहाजका कप्तान पनि थिए, उनीहरूलाई आइतबार बिहान भारतीय नौसेनाको आईएनएस सुजाताले उद्धार गरेको हो। उद्धार गरिएका चालक दलमा एक रुसी, २० फिलिपिनो, दुई युक्रेनी र एक जर्जियन नागरिक रहेका छन्।

अहिले अधिकारीहरूको मुख्य ध्यान डुबेको जहाजबाट चुहिरहेको तेललाई नियन्त्रण गर्नेमा केन्द्रित छ। जहाजमा अनुमानित ८४.४४ मेट्रिक टन डिजेल र ३६७.१ मेट्रिक टन फर्नेस तेल रहेको र यसको केही अंश अरब सागरमा फैलिसकेको बताइएको छ। तेलको धागो प्रतिघण्टा करिब ३ किलोमिटरको गतिमा बगिरहेकोले केरलाको संवेदनशील तटीय पारिस्थितिक प्रणालीमा गम्भीर खतरा उत्पन्न भएको छ। तटरक्षक बलले तेललाई फैलिन नदिन विशेष जहाज, तेल विसर्जन गर्ने रसायन र निगरानी उपकरणसहितको विमान परिचालन गरेको छ।

जहाजमा रहेको खतरनाक सामग्री, विशेष गरी क्याल्सियम कार्बाइड जसले समुद्री पानीसँग प्रतिक्रिया गरी अत्यधिक ज्वलनशील एसिटिलीन ग्यास बनाउँछ, ले जोखिमलाई थप बढाएको छ। जहाजबाट खसेका कन्टेनरहरू दक्षिणी कोल्लम तटमा आइपुग्न थालेका छन्। यसैकारण केरला राज्य विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरण (केएसडीएमए) ले स्थानीय बासिन्दालाई सतर्क रहन आग्रह गरेको छ। सर्वसाधारणलाई कुनै पनि कन्टेनर वा तेलको अवशेष नछुन र त्यस्तो केही देखिएमा तत्काल प्रहरीलाई जानकारी गराउन अनुरोध गरिएको छ। माछा मार्नेहरूलाई पनि अर्को सूचना नआएसम्म समुद्रमा नजान सल्लाह दिइएको छ।

यसैबीच, केरलाका मुख्य सचिवको अध्यक्षतामा बसेको उच्चस्तरीय बैठकले राज्यभर उच्च सतर्कता जारी गरेको छ। अधिकारीहरूले निरन्तर रूपमा स्थितिको अनुगमन गरिरहेका छन् र प्रदूषण नियन्त्रणका लागि आवश्यक कदम चालिरहेका छन्। भारतीय राष्ट्रिय महासागर सूचना सेवा केन्द्र (इन्कोइस) ले चुहिएको तेल आगामी ३६ देखि ४८ घण्टाभित्र अलाप्पुझा, अम्बालाप्पुझा, अरट्टुपुझा र करुनागप्पल्लीको तटीय क्षेत्रमा पुग्न सक्ने आकलन गरेको छ।

जहाज कसरी डुब्यो भन्ने कारण पत्ता लगाउन विस्तृत अनुसन्धान सुरु गरिएको छ।